วรรณกรรม

        ตอนนี้เป็นตอนเริ่มประวัติศาสตร์จะนำมากล่าวโดยย่อพอได้ความ เอาเฉพาะตอนที่มีความสำคัญเพื่อสะดวกในการจำ แต่จะถือเอาว่าตรงจริง ๆ นั้นเห็นจะยาก เพราะที่เขียนมานี้ไม่ใช่ความรู้ความสามารถของผู้เขียนเอง นำมาจากหลายที่เช่น จดจำมาจาก ท่านครูสุวรรณ เล่านิทานประวัติศาสตร์บ้าง จากหนังสือที่มีบางท่านพิมพ์ขึ้นขายบ้าง หากท่านครูบาอาจารย์ผู้สอนจะนำไปแนะนำแก่นักเรียนขอให้ตรวจสอบกับหนังสือประวัติศาสตร์ที่กระทรวงศึกษาธิการับรองเสียก่อน เมื่อเห็นว่าถูกต้องจึงนำไปแนะนำนักเรียน โดยเฉพาะส่วนใหญ่เอามาจากหนังสือความรู้รอบตัวของ กองวิชาการ สำนักพิมพ์เกษมบรรณกิจพระนคร มีคนให้มานานแล้ว และบางตอนก็จำมาจากที่อื่นประกอบกับความคิดเห็นของบางท่านร่วมกัน


วรรณกรรม

วรรณกรรม ในสมัยอยุธยามีอยู่มากตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเจ้าอู่ทอง จนตลอดระยะเวลาของ กรุงศรีอยุธยาวรรณกรรมที่ดีเด่นจน ได้รับการยกย่องเป็นวรรณคดีมีอยู่หลาย เรื่อง ส่วนใหญ่จะอยู่ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเป็นต้นมา มีวรรณกรรมเกิดขึ้นหลายประเภท เช่น กาพย์ห่อโคลง นิราศ ฉันท์ เป็นต้น มีทั้งเรื่องที่แต่งเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เรื่องประเภท สดุดีวีรกรรมของพระมหากษัตริย์ การบรรยายความสวยงาม ของธรรมชาติ ความเชื่อในธรรมชาติ และเรื่องการเกี้ยวพาราสี

สมัยอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ. 2275 - 2310) มี 11 เรื่อง

1) โคลงชะลอพระพุทธไสยาสน์
2) นันโทปนันทสูตรคำหลวง
3) พระมาลัยคำหลวง
4) กาพย์เห่เรือ
5) กาพย์ห่อโคลงประพาสทองแดง
6) กาพย์ห่อโคลงนิราศ (ธารโศก)
7) เพลงยาวเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร
8) บทละครเรื่องดาหลังและอิเหนา
9) โคลงนิราศพระบาท
10) กลบทสิริวิบุลกิติ
11) ปุณโณวาทคำฉันท์

วรรณคดีที่ปรากฏในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย มีอยู่ดังนี้


๑.โคลงชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์ พระนิพนธ์ใน พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ใช้คำประพันธ์ร้อยกรองประเภทโคลงสี่สุภาพ เพื่อบันทึกเรื่องราว
๒.โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย ประพันธ์โดย เจ้าฟ้าอภัย ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทโคลงสี่สุภาพ มีเพียง ๒๕ บท เพื่อพรรณนาความรู้สึกที่ต้องจากนางที่รัก
และบันทึกการเดินทางจากกรุงศรีอยุธยาไปลพบุรี
๓.นันโทปนันทสูตรคำหลวง ประพันธ์โดย เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทร่ายยาว เพื่อสอนศาสนาพุทธ
๔.พระมาลัยคำหลวง ประพันธ์โดย เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทร่าย มีโคลงสี่สุภาพในตอนท้าย เพื่อสอนศาสนาพุทธและเมื่อพบพระศรีอาริยเมตไตรย
๕.กาพย์เห่เรือ กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดงประพันธ์โดย เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทกาพย์ห่อโคลง ยกเว้นกาพย์เห่เรือใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทกาพย์เห่เรือกาพย์เห่เรือ เพื่อใช้เห่เรือในการเสด็จประพาสพระพุทธบาท ของพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศกาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก เพื่อพรรณนาถึงนางในนิราศกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง เพื่อพรรณนาธรรมชาติในการเดินทางจากอยุธยา ไปยังพระพุทธบาทที่จังหวัดสระบุรี
๖.เพลงยาวเจ้าฟ้าธรรมธิเบศรประพันธ์โดย เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทกลอนเพลงเพื่อแสดงความรัก แสดงโวหารต่างๆ
๗.บทละครเรื่องดาหลังและอิเหนา (อิเหนาใหญ่และอิเหนาเล็ก) อิเหนาใหญ่ (ดาหลัง) เจ้าฟ้าหญิงกุณฑล อิเหนาเล็ก เจ้าฟ้าหญิงมงกุฎ ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทกลอนบทละคร เพื่อใช้เล่นละคร
๘.ปุณโณวาทคำฉันท์ ประพันธ์โดย พระมหานาค วัดท่าทราย ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทคำฉันท์ เพื่อบันทึกการสมโภชพระพุทธบาทที่จังหวัดสระบุรี
๙.โคลงนิราศพระพุทธบาท ประพันธ์โดย พระมหานาค วัดท่าทราย ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทโคลงสี่สุภาพ เพื่อบันทึกการเดินทาง
๑๐.กลบทศิริบุลกิตติ ประพันธ์โดย หลวงศรีปรีชา (เซ่ง) ใช้คำประพันธ์ ร้อยกรองประเภทกลอนกลบท (๘๖ ชนิด) เพื่อเล่านิทานชาดก และเพื่อเป็นอานิสงส์ให้สำเร็จเป็นพะรอรหันต์