หลักการ

  •          งานควบคุมมอเตอร์จำเป็นจะต้องใช้อุปกรณ์เพื่ออำนวยความ
    สะดวก หรือเพื่อการควบคุมมอเตอร์ให้ทำงาน
    ได้ตามความประสงค์ อุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์มีหลายประเภท เช่น อุปกรณ์ในการตัดวงจร, อุปกรณ์ป้องกันกระแสเกิน,  อุปกรณ์ป้องกันโหลดเกิน, อุปกรณ์สตาร์ท เป็นต้น

จุดประสงค์

  1. บอกชื่ออุปกรณ์จากรูปภาพได้
  2. บอกสัญลักษณ์ของอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ได้
  3. บอกการทำงานของอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ได้
  4. อธิบายการทำงานของอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ได้

คำแนะนำ :  1. ศึกษาจากเนื้อหาด้านล่างนี้
                          2.
ทำแบบฝึกหัดที่ 1 แบบฝึกหัดที่ 2 และแบบฝึกหัดที่ 3
                          3. ทำแบบทดสอบท้ายโมดูลเพื่อประเมินตนเองในการเข้าศึกษาในโมดูลที่ 3


ชื่ออุปกรณ์
สัญลักษณ์
ภาพอุปกรณ์
ลักษณะการใช้งาน
สวิตช์เปิด-ปิดธรรมดา
(Toggle Switch)

สวิตช์เปิด-ปิดธรรมดา (Toggle Switch) 

      เป็นสวิตช์ที่ใช้กันโดยทั่วไปตามบ้านเรือนที่พัก
อาศัย หรือในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ สวิตช์แบบนี้
มีทั้งชนิดที่โยกได้ทั้งทางเดียว, 2 ทาง, 3 ทาง ฯลฯ
ลักษณะพิเศษคือ เมื่อโยกหรือกดไปอีกด้าน แล้วสวิตช์
จะไม่เด้งกลับเองจนกว่าจะกดหรือโยกไปอีก ทางหนึ่ง
สวิตช์ที่ทำงานแบบนี้ เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า
"Maintaining Switch" หมายถึงโยกไปตำแหน่งใด
ก็ค้างไว้ ณ ตำแหน่งนั้น

สวิตช์ปุ่มกด
(Push button)
       สวิตซ์ปุ่มกด หรือสวิตช์พุชบัทตอน (Push button)
    เป็นสวิตช์ที่เมื่อกดแล้วปล่อยมือ สวิตช์จะเด้งกลับคืน
โดยไม่ค้างตำแหน่งไว้ที่เดิม หรือเรียกเป็นภาษาอังกฤษ
ว่า
"Momentary Switch" สวิตช์พุชบัทตอนนี้มี
ทั้งชนิดหน้าสัมผัสปกติเปิด (Normally Open) และชนิด
หน้าสัมผัสปกติปิด (Normally Close)


ลิมิตสวิตช์
(Limit Switch)

 ลิมิตสวิตช์ (Limit Switch)
  หรือสวิตช์จำกัดระยะ เป็นสวิตช์ที่ทำงานโดยอาศัย
การชนของวัตถุกับลูกล้อ (Roller) และเป็นผลให้
หน้าสัมผัสที่ต่ออยู่กับก้านชนเปิด-ปิด ตามจังหวะ
ของการชน มีการนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างมากมาย
เช่นลิฟท์โดยสาร,ลิฟท์ขนของ, ประตูที่ทำงาน
ด้วยไฟฟ้า, ระบบสายพาน
ลำเลียง เป็นต้น
สวิตช์ลูกลอย
(Floating Switch)

   สวิตช์ลูกลอย (Floating Switch)
  เป็นสวิตช์สำหรับ
ควบคุมระดับน้ำหรือของเหลวในถัง
สวิตช์ลูกลอย 1 ชุดสามารถใช้ควบคุมระดับน้ำได้ทั้ง
ระดับบน และระดับล่าง

โอเวอร์โหลด
(Overload)


หรือ

 โอเวอร์โหลดรีเลย์์ (Overload Relay)
    เป็นอุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์จากการมีภาระงาน
เกินกำลัง หรือ โอเวอร์โหลด  (Overload)    มีทั้งชนิด
ทำงานด้วยความร้อน และชนิดที่งานด้วยแม่เหล็กไฟฟ้า
ระดับกระแสโอเวอร์โหลดสามารถทำการปรับ
ได้ตามขนาดพิกัดกระแสสูงสุดของมอเตอร์
รีเลย์
(Relay)

ขยายภาพคลิ๊กขวา Zoom in
รีเลย์ ( Relay)
     มีลักษณะคล้ายกับคอนแทกเตอร์แต่มีขนาดเล็กกว่า
ทำงานด้วยคอล์ยแม่เหล็ก ใช้สำหรับวงจรคอนโทรล
ที่มีกำลังไฟฟ้าน้อย ๆ มีทั้งชนิดที่ใช้ไฟฟ้ากระแสตรง
และไฟฟ้ากระแสสลับ
คอนแทกเตอร์
(Contactor)

ขยายภาพคลิ๊กขวา Zoom in
คอนแทกเตอร์ (Contactor)
      บางทีเรียก"แมกเนติกคอนแทกเตอร์" ทำงานด้วย
แรงดึงดูดแม่เหล็กที่เกิดจากคอล์ยและแกนเหล็ก
อาร์เมเจอร์ ทำให้หน้าสัมผัสเคลื่อนที่มาแตะกันและ
ส่งผ่านกำลังไฟฟ้าเข้าสู่มอเตอร์ นำไปใช้สำหรับงาน
ควบคุมไฟฟ้ากำลัง เช่น มอเตอร์ไฟฟ้า เป็นต้น

เซอร์กิตเบรกเกอร์
(Circuit Breaker)


เซอร์กิตเบรกเกอร์ (Circuit Breaker)
    เป็นอุปกรณ์ปลดวงจร และป้องกันการลัดวงจร
มีหลายขนาด หลายแบบ ขึ้นอยู่กับแรงดัน, กระแสโหลด,
กระแสขณะตัดวงจร (Interrupting Current)
มีทั้งชนิดทำงานด้วยความร้อนและชนิดทำงานด้วย
แม่เหล็ก
รีเลย์ตั้งเวลา
(Timer relay)

รีเลย์ตั้งเวลา (Timer Relay)
     เป็นรีเลย์ใช้สำหรับตั้งเวลาในการตัด-ต่อวงจร
ควบคุมมอเตอร์ มีทั้งชนิด หน่วงเวลาหลังจากจ่ายไฟเข้า
และหน่วงเวลาหลังจากตัดไฟออก
หลอดไฟสัญญาณ
(Pilot lamp)

หลอดไฟสัญญาณ (Pilot lamp)
   เป็นหลอดไฟใช้แสดงสถานะการทำงานของวงจร
มีหลายสีให้เลือก เช่น แดง เหลือง น้ำเงิน เขียว
โดยการเปลี่ยนฝาครอบพลาสติกด้านหน้า บางชนิด
เป็นแบบรวมอยู่กับสวิตช์ปุ่มกด หรือมีหม้อแปลงเล็ก
ในตัวสำหรับแปลงแรงดัน 220 V ให้เป็นแรงดันต่ำ
ประมาณ 6 V

ฟิวส์
(Fuse)

ฟิวส์ (Fuses)
   เป็นอุปกรณ์ในการป้องกันวงจรทั้งวงจรควบคุม
(Control circuit) และวงจรกำลัง (Power circuit)
ฟิวส์ทำงานตัดวงจรโดยการหลอมละลายมีทั้งชนิดตัด
วงจรทันที (Instantenous) และแบบหน่วงเวลา
(Time delay fuse)
สวิตช์ความดัน
(Pressure Switch)

สวิตช์ความดัน (Pressure Switch)
   เป็นสวิตช์ทำงานโดยอาศัยความดันของอากาศในถัง
อัดอากาศ (Air Compressure) หรือความดันของน้ำ
และความดันอื่น ๆ สามารถทำการปรับระดับความดัน
ได้ทั้งระดับความดันสูง (High pressure)
และความดันต่ำ (Low pressure)

สวิตช์ทำงานด้วย
อุณหภูมิ
(Temperature Switch)

สวิตช์อุณหภูมิ (Temperature)
   เป็นสวิตช์ที่ทำงานโดยอาศัยอุณหภูมิ (Temperature)
ในการตัด-ต่อวงจรไฟฟ้า สามารถทำการปรับระดับ
อุณหภูมิได้ ใช้ในเตาเผา, เตาอบ, ห้องเย็น เป็นต้น
มอเตอร์
(Motor)

มอเตอร์สามเฟส (Three phase motor)
   เป็นอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าเป็น
พลังงานกลมีทั้งมอเตอร์กระแสตรงและกระแสสลับ
มีขนาดแรงม้าให้เลือกใช้หลายขนาด เป็นเครื่อง
กลที่นำไปใช้ประโยชน์ทั้งในครัวเรือนและ
อุตสาหกรรมได้อย่างหลากหลาย ซึ่งจะได้กล่าวถึง
เรื่อง การควบคุมมอเตอร์ต่อไป

โมดูลที่ 2 ตอนที่ 2>>>