หลักการ

      มอเตอร์ในขณะสตาร์ทจากจุดหยุดนิ่งจำเป็นจะต้อง
   ใช้กระแสจำนวนมากในการที่จะต้องเอาชนะแรงเฉื่อย
   ขณะหยุดนิ่งได้  ดังนั้นจึงทำให้มอเตอร์มีกระแสในขณะ
   สตาร์ทสูง และแรงบิดหรือแรงฉุดกระชากสูงมาก
   การสตาร์ทมอเตอร์เพื่อการลดกระแสตอนเริ่มต้น
   และเพื่อลดแรงบิดกระชากอันเป็นสาเหตุของการเสีย
   หายของแบริ่ง หรืออุปกรณ์เครื่องจักรที่ต่ออยู่กับเพลา
   ของมอเตอร์จึงมีหลากหลายวิธีการ    ในโมดูลนี้ได้นำ
   เสนอวิธีการสตาร์ทในรูปแบบต่าง ๆ นั้น

จุดประสงค์

 1. บอกประเภทของการสตาร์ทมอเตอร์ได้ถูกต้อง

 2. อธิบายลักษณะของการสตาร์ทมอเตอร์โดยตรงได้ถูกต้อง

 3. อธิบายลักษณะของการสตาร์ทมอเตอร์แบบลดแรงดันได้ถูกต้อง

 4. อธิบายเหตุผลของการสตาร์ทมอเตอร์ได้ถูกต้อง


     คำแนะนำ
:

 1. ศึกษาจากเนื้อหาด้านล่างนี้
 2. ทำแบบฝึกหัดประจำโมดูลที่ 9
 3. ทำแบบทดสอบท้ายโมดูลเพื่อประเมินตนเองในการเข้าศึกษาในโมดูลที่ 10 ต่อไป

 

ประเภทของการสตาร์ทมอเตอร์

(Motor Starting Methods)

    วิธีการสตาร์ทมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 3 เฟสแบ่งออกเป็น
2 ประเภทคือ

1. การสตาร์ทมอเตอร์โดยตรง
(Direct on line starting)


    เป็นการสตาร์ทด้วยแรงดันเต็มพิกัด (Full-Voltage Starting)   วิธีการ
สตาร์ทมอเตอร์แบบนี้เป็นที่นิยมกันมาก ใช้สำหรับมอเตอร์ที่มีขนาดเล็ก
ซึ่งมอเตอร์จะถูกต่อผ่านอุปกรณ์สตาร์ทแล้วต่อเข้ากับสายไฟกำลังโดยตรง
ทำให้มอเตอร์สตาร์ทด้วยแรงดันเท่ากับสายจ่ายแรงดันทันทีทันใด และ
กระแสขณะสตาร์ทสูงถึงประมาณ 600 % ของแรงดันเต็มพิกัด ก่อให้เกิด
อันตรายต่อมอเตอร์ หรือวงจรไฟฟ้าอื่น ๆ ที่ต่อร่วมสายจ่ายกำลังมอเตอร์
ได้

รูปกราฟการไหลของกระแสเข้าสู่มอเตอร์ขณะสตาร์ทโดยวิธีสตาร์ทตรง


2. การสตาร์ทโดยวิธีการลดแรงดัน
    (Reduced Voltage Starting)

       เป็นการลดกระแสในขณะสตาร์ทมอเตอร์ไม่ให้สูงจนเป็นอันตราย
จึงต้องมีการลดแรงดันในขณะสตาร์ทซึ่งเป็นผลทำให้กระแสในขณะ
สตาร์ทลดลงด้วย การสตาร์ทมอเตอร์โดยวิธีการลดแรงดันมีหลายวิธี
เช่น

   2.1  การใช้หม้อแปลงออโต้ (Auto-Transformer Reduced-Voltage
           Starter)

   วิธีการสตาร์ทมอเตอร์แบบนี้ใช้หม้อแปลงออโต้ที่มีขดลวดหลายชุดที่
สามารถเปลี่ยนแท็ปแรงดันได้หลายระดับเช่น 50%, 65% หรือ 80%
ของแรงดันสายจ่าย เป็นต้น

   2.2 การสตาร์ทโดยการใช้ชุดขดลวดบางส่วน
        (Part-Winding Starter)

       การสตาร์ทแบบนี้ใช้ขดลวดแยกกัน 2 ชุดต่อขนานกันภายใน
สเตเตอร์ของมอเตอร์ สามารถลดกระแสขณะสตาร์ทได้ถึง 20%-35 %
ของกระแสเต็มพิกัด

   2.3  การใช้ความต้านทานปฐมภูมิ    
  (Primary Resistance Starter)

      เป็นวิธีการที่ง่ายที่สุด โดยการใช้ความต้านทานต่ออนุกรมกับ
ขดลวดแต่ละเฟสของมอเตอร์ ทำให้แรงดันขณะสตาร์ทตกคร่อม
ความต้านทานและขดลวดมอเตอร์ในแต่ละเฟสรับแรงดันจาก
สายจ่ายกำลังประมาณ 70%-80%และเมื่อมอเตอร์หมุนไปได้สักระยะ
หนึ่งความต้านทานก็จะถูกตัดออกไปและปล่อยให้มอเตอร์รับแรงดัน
จากสายจ่ายได้โดยตรง

 2.4 การใช้ขดลวดเหนี่ยวนำปฐมภูมิ
        (Primary Reactance Starter)

       เป็นวิธีการสตาร์ทมอเตอร์ที่มีลักษณะคล้ายกับการใช้ความต้าน
ทานในข้อ 2.3 แต่ใช้ขดลวดเหนี่ยวนำต่อแทนความต้านทาน
มีข้อดีกว่าการใช้ ความต้านทานคือ สามารถลดการสูญเสียพลังงาน
ไฟฟ้าเนื่องจากความร้อนได้

   2.5  การสตาร์ทแบบสตาร์-เดลตา  (Star-Delta Starter)

      การสตาร์ทแบบสตาร์-เดลตานี้เป็นวิธีการที่นิยมใช้กันมาก เนื่อง
จากออกแบบง่าย และเหมาะสำหรับการสตาร์ทมอเตอร์สามเฟสแบบ
เหนี่ยวนำใช้สำหรับมอเตอร์ที่มีการต่อขดลวดภายในที่มีปลายสาย
ต่อออกมาข้างนอก 6 ปลาย และมอเตอร์จะต้องมีพิกัดแรงดันสำหรับ
การต่อแบบเดลตาที่สามารถต่อเข้ากับแรงดันสายจ่ายได้อย่างปลอดภัย
ปกติพิกัดที่ตัวมอเตอร์สำหรับระบบแรงดัน 3 เฟส 380 V จะระบุเป็น
เป็น 380/660 V ในขณะสตาร์ทมอเตอร์จะทำการต่อแบบสตาร์ (Star
หรือ Y)  ซึ่งสามารถลดแรงดันขณะสตาร์ทได้ และเมื่อมอเตอร์หมุน
ไปได้สักระยะหนึ่งมอเตอร์จะทำการต่อแบบเดลตา (Delta หรือ D) ซึ่ง
จะได้กล่าวถึงรายละเอียดในโมดูลต่อ ๆ ไป

     2.6  การสตาร์ทสลิปริงมอเตอร (Slip ring motor starter)

      มอเตอร์สลิปริงเป็นมอเตอร์ที่มีโรเตอร์เป็นแบบขดลวดพัน และมี
วงแหวนลื่น (Slip ring) สำหรับต่อความต้านทานภายนอกเข้าไปยัง
ขดลวดโรเตอร์ในการเริ่มสตาร์ทมอเตอร์มีจุดประสงค์เพื่อลดกระแส
ขณะสตาร์ท

   2.7  การสตาร์ทโดยการใช้อุปกรณ์โซลิดสเตต
         (Solid State motor starter)

      เป็นการสตาร์ทมอเตอร์โดยการใฃ้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่เป็น
ประเภทโซลิดสเตต โดยปกติเป็นพวกเอสซีอาร์ (Silicon Control
Rectifier; SCR) ซึ่งในขณะที่มอเตอร์เริ่มเร่งความเร็วอุปกรณ์โซลิดสเตต
จะช่วยควบคุมแรงดันและกระแสให้เหมาะสม เอสซีอาร์มีความสามารถ
ในการสวิตช์ได้อย่างรวดเร็วทำให้แรงบิดขณะสตาร์ตเรียบไม่กระชาก

 


การสตาร์ทมอเตอร์โดยตรง
(Direct on line starting)

แบบจำลองการไหลของกระแสเข้าสู่มอเตอร์ขณะสตาร์ทโดยวิธีสตาร์ทตรง


แบบจำลองการไหลของกระแสเข้าสู่มอเตอร์ขณะสตาร์ทโดยวิธีลดแรงดัน

ชุดสตาร์ทมอเตอร์แบบสตาร์-เดลตา

  

           

รูปแสดงการสตาร์ทมอเตอร์สลิปริง และรูปแสดงการสตาร์ทมอเตอร์โดยใช้ความต้านทาน




ทำแบบฝึกหัดโมดูลที่ 9